Nadas Yerine Ne Yapılabilir?
Kuru tarım bölgelerinde yıllardır uygulanan nadas sistemi, toprağın bir yıl boş bırakılması esasına dayanır. Ancak günümüzde birçok uzman, uygun koşullarda örtü bitkileri kullanılarak toprağın boş bırakılmamasını önermektedir.
Örtü bitkileri:
* Toprağı güneşten korur,
* Organik madde sağlar,
* Erozyonu azaltır,
* Yabancı otları baskılar,
* Hayvancılık için yem kaynağı oluşturabilir.
Özellikle fiğ, macar fiği, korunga, hardal ve yulaf yaygın kullanılan türler arasındadır. Her bölgede aynı başarı elde edilmese de uygun yağış koşullarında örtü bitkileri önemli faydalar sağlayabilir.
Ekim Nöbeti (Münavebe) Neden Önemlidir?
Aynı ürünü yıllarca aynı tarlaya ekmek kısa vadede kolay görünse de uzun vadede çeşitli sorunlar ortaya çıkarır.
Bunlar:
* Besin maddesi dengesizliği,
* Hastalık ve zararlı artışı,
* Toprak yapısının bozulması,
* Verim düşüşü.
Bu nedenle farklı bitkilerin belirli bir plan dahilinde sırayla yetiştirilmesi gerekir.
Örnek bir münavebe sistemi:
Buğday → Fiğ → Arpa → Örtü Bitkisi → Buğday
Bu sistem:
* Toprağı dinlendirir,
* Azot dengesini iyileştirir,
* Hastalık baskısını azaltır.
Gübreleme: Verimin Temel Anahtarı
Verimli üretimin en önemli unsurlarından biri doğru gübrelemedir. Ancak doğru gübreleme, daha fazla gübre kullanmak anlamına gelmez.
> **Not:** Bu bölümde verilen gübreleme örnekleri ağırlıklı olarak buğday üretimi için hazırlanmıştır. Farklı ürünlerde ihtiyaçlar değişebilir.
Altın Kural
Aynı köyde yan yana iki tarlanın bile gübre ihtiyacı farklı olabilir. Gübre maliyetlerinin yükseldiği günümüzde, analiz yaptırmadan yapılan gübreleme hem para kaybına hem de verim düşüşüne yol açabilir.
Pratik Gübreleme İpucu
Buğdayda azotun yarısını ekimde, yarısını sapa kalkma döneminde vermek yaygın bir uygulamadır. Aşırı azot yatmaya yol açabilir. Fosfor ise mümkün olduğunca ekimle birlikte banda uygulanmalıdır.
Vernalizasyon ve Zamansız Sapa Kalkma
Vernalizasyon, bazı bitkilerin başaklanma ve çiçeklenme sürecine geçebilmesi için ihtiyaç duyduğu belirli bir soğuklama dönemidir.
Bazı üreticiler erken ekim yaptıklarında veya bölgeye uygun olmayan çeşit kullandıklarında bitkilerin beklenenden önce sapa kalktığını görebilir.
Erken ekim veya yanlış çeşit seçimi sonucu sapa kalkan bitkiyi ne merdane ne de otlatma kurtarır. Çözüm; bölgenize uygun vernalizasyon ihtiyacı olan çeşidi seçmek ve ekimi tavsiye edilen dönemde yapmaktır.
Doğru çeşit seçimi, birçok sorunun daha ortaya çıkmadan önlenmesini sağlar.
Toprak Sıkışması ve Kontrollü Trafik Tarımı
Toprak sıkışması, ağır makinelerin sürekli ve düzensiz geçişleri sonucu ortaya çıkan önemli bir problemdir.
Sıkışan toprakta:
* Kök gelişimi zorlaşır,
* Su geçişi azalır,
* Verim düşebilir.
Günümüzde kontrollü trafik tarımı (CTF) giderek daha fazla önem kazanmaktadır.
Ağır makinelerin sürekli aynı hatları kullanması (kontrollü trafik tarımı), sıkışmanın belirli bölgelerde toplanmasını sağlar ve tarlanın büyük bölümünün sağlıklı kalmasına yardımcı olur.
Kaymak Tabakası Oluşursa Ne Yapılmalı?
Şiddetli yağışlardan sonra bazı topraklarda yüzey sertleşebilir ve fide çıkışları zorlaşabilir. Bu durum “kaymak tabakası” olarak bilinir.
Bu durumda hafif bir tırmık veya uygun ekipmanla yüzey kırılarak çıkış kolaylaştırılabilir. Ağır sürüm ekipmanları kullanmak ise çoğu zaman sorunu büyütebilir.