{"id":8724,"date":"2026-10-12T10:28:36","date_gmt":"2026-10-12T07:28:36","guid":{"rendered":"https:\/\/tazehayat.com.tr\/?p=8724"},"modified":"2026-10-12T10:28:39","modified_gmt":"2026-10-12T07:28:39","slug":"hashas-uretici-rehberi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tazehayat.com.tr\/index.php\/2026\/10\/12\/hashas-uretici-rehberi\/","title":{"rendered":"Ha\u015fha\u015f \u00dcretici Rehberi: \u0130zinler ve \u00dcr\u00fcn Kullan\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"\n

HA\u015eHA\u015e TARIMI <\/strong><\/h1>\n\n\n\n
\n

Kaynak ve g\u00fcncellik notu:<\/mark><\/strong> Bu yaz\u0131, TMO\u2019nun ha\u015fha\u015fla ilgili bilgilendirme belgeleri ve Ge\u00e7it Ku\u015fa\u011f\u0131 Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn 2024 tarihli b\u00fclteni temel al\u0131narak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. TMO\u2019nun Ha\u015fha\u015f Tar\u0131m\u0131 K\u0131lavuzu<\/a> tamamlay\u0131c\u0131 kaynak olarak incelenebilir. Belgelerdeki bilgiler yay\u0131nland\u0131klar\u0131 d\u00f6nemi yans\u0131t\u0131r; g\u00fcncel ba\u015fvuru ko\u015fullar\u0131, izin kapsam\u0131 ve \u00fcretici y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri i\u00e7in TMO\u2019nun ilgili d\u00f6nem duyurular\u0131 esas al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Editoryal d\u00fczenleme tarihi: 11 Ekim 2026.<\/mark><\/strong> Bu tarih, kaynak belgelerin yay\u0131n tarihini veya t\u00fcm bilgilerin g\u00fcncel olarak do\u011fruland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmez.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\"Beyaz<\/figure>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f, g\u0131da ve ila\u00e7 sanayisiyle ili\u015fkili kullan\u0131m alanlar\u0131 bulunan, T\u00fcrkiye\u2019de izin ve denetim \u00e7er\u00e7evesinde \u00fcretilen bir tar\u0131m bitkisidir. \u00dcretici a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn de\u011ferlendirilmesi, tar\u0131msal ko\u015fullar\u0131n yan\u0131nda g\u00fcncel izin s\u00fcre\u00e7lerinin ve \u00fcr\u00fcn\u00fcn hangi kanaldan de\u011ferlendirilece\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. T\u00fcrkiye\u2019de ha\u015fha\u015f \u00fcretimi ilgili kanun ve y\u00f6netmelikler kapsam\u0131nda kontroll\u00fc olarak y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.

Bu rehber; ha\u015fha\u015f\u0131n kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131, \u00fcretimden hasad s\u00fcrecine kadar \u00fcretimi, resm\u00ee ba\u015fvuru kanallar\u0131n\u0131 ve \u00fcretim karar\u0131 \u00f6ncesinde a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131 gereken konular\u0131 ele almaktad\u0131r.

\u00dclkemizde ha\u015fha\u015f, yo\u011fun i\u015f\u00e7ilik kullan\u0131m\u0131 ve g\u00fcvenlik nedeniyle daha ziyade k\u00f6y,  kasaba vs. gibi yerle\u015fim yerlerine yak\u0131n tarlalarda yeti\u015ftirilmektedir. Ha\u015fha\u015f tar\u0131m\u0131n\u0131n aile  i\u015fletmesi karakterini ta\u015f\u0131mas\u0131 nedeniyle ortalama 7 dekar gibi k\u00fc\u00e7\u00fck alanlarda \u00fcretimi  yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 ha\u015fha\u015f tar\u0131m\u0131 aile i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn rasyonel olarak  de\u011ferlendirildi\u011fi bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz eder. \u00c7iftlik g\u00fcbresi ve uygun kimyevi g\u00fcbrenin  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bak\u0131m i\u015flerinin zaman\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oranda kaps\u00fcl ve tohum verimi artmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f\u0131n tohumu ve kaps\u00fcl\u00fc neden farkl\u0131 de\u011ferlendirilir <\/h2>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f\u0131n ekonomik kullan\u0131m\u0131nda tohum ile kaps\u00fcl\u00fcn i\u015flevleri farkl\u0131d\u0131r. Tohumu g\u0131da ama\u00e7l\u0131 de\u011ferlendirilirken kaps\u00fcl\u00fcndeki alkaloidler ila\u00e7 sanayisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Alkaloid, bitkilerde bulunan ve baz\u0131lar\u0131 farmakolojik etki g\u00f6steren bir bile\u015fik grubunu ifade eder.

Bu ayr\u0131m, \u00fcreticinin \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirirken hangi \u00fcr\u00fcn grubuna ili\u015fkin kurallar\u0131 takip etmesi gerekti\u011fini anlamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. G\u0131da ama\u00e7l\u0131 tohum kullan\u0131m\u0131 ile kaps\u00fcl\u00fcn end\u00fcstriyel de\u011ferlendirilmesi ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7 olarak ele al\u0131nmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

1-Ha\u015fha\u015f\u0131n \u0130klim \u0130stekleri <\/h2>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f tohumlar\u0131 toprakta yeterli rutubeti buldu\u011funda +4 C\u2019de \u00e7imlenebilmektedir.  Toprak s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funda tohumlar toprakta \u00e7imlenmeden kalmaktad\u0131r. 

Sonbaharda +4 0<\/sup>C\u2019den daha y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda iyi bir geli\u015fme g\u00f6sterir. K\u00f6k sistemi iyi  geli\u015fmi\u015f ve 6 – 8 adet rozet yapra\u011f\u0131 vermi\u015f bitkiler normal k\u0131\u015f mevsimini zarar almadan  ge\u00e7irir.

\u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 gecikmi\u015f, donlara kulak\u00e7\u0131k yapraklar\u0131 d\u00f6neminde yakalanan bitkiler dondan  zarar g\u00f6r\u00fcr. K\u0131\u015f\u0131n \u00e7ok so\u011fuk ge\u00e7mesi, topra\u011f\u0131n uzun s\u00fcre don kalmas\u0131 bitkinin ilk  yapraklar\u0131nda \u00f6l\u00fcmlere neden olabildi\u011fi gibi daha ileri safhalarda da bitkide \u00f6l\u00fcme neden  olabilmektedir.

Ancak kar \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn ha\u015fha\u015f bitkisinin \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klarda bile zarar  g\u00f6rmesini \u00f6nleyen bir fakt\u00f6r oldu\u011funu unutmamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f bitkisinin y\u0131ll\u0131k ya\u011f\u0131\u015f ihtiyac\u0131 600-700 mm\u2019dir. Bu ya\u011f\u0131\u015f\u0131n 300-400 mm\u2019lik  k\u0131sm\u0131n\u0131n yeti\u015fme periyodunda, \u00e7i\u00e7eklenmeye kadar olmas\u0131 idealdir. \u00c7i\u00e7eklenmeden sonra  ya\u011fan ya\u011fmurlar d\u00f6llenmede aksakl\u0131klara sebep olup tohum verimini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, di\u011fer taraftan  da hastal\u0131klar\u0131n ve \u00f6zellikle de mildiyo (Peronospora arborescens)\u2019n\u00fcn yay\u0131lmas\u0131na neden  olur.

Vejetasyon s\u00fcresince havan\u0131n kapal\u0131 ge\u00e7mesi ve y\u00fcksek rutubetin olu\u015fmas\u0131 da  hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Tam \u00e7i\u00e7ek a\u00e7ma d\u00f6neminde (sabah erken saatlerde)  ya\u011fan ya\u011fmur ta\u00e7 yapraklar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemekte, \u00e7i\u00e7ek yapra\u011f\u0131n\u0131 kaps\u00fcl tepesine  yap\u0131\u015ft\u0131rarak yabanc\u0131 d\u00f6llenmeyi \u00f6nlemekte, az da olsa tohum kayb\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f kaz\u0131k k\u00f6kl\u00fc bir bitki olmas\u0131na ra\u011fmen yan k\u00f6kleri zay\u0131f geli\u015fmektedir. Dolu,  kuvvetli ya\u011f\u0131\u015flar yapraklar\u0131 par\u00e7alarken ya\u011f\u0131\u015f\u0131n veya sulaman\u0131n arkas\u0131ndan gelen kuvvetli  r\u00fczgar bitkileri devirebilmektedir. Bu hususlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak bo\u011faz doldurma  i\u015fleminin iyi yap\u0131lmas\u0131, k\u00f6k bo\u011faz\u0131n\u0131n sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. R\u00fczgar zarar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek uygun ekim teknikleriyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

2-Toprak \u0130stekleri<\/h2>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f bitkisi toprak istekleri bak\u0131m\u0131ndan se\u00e7ici de\u011fildir ve hemen hemen t\u00fcm toprak\u00a0 \u00e7e\u015fitlerinde yeti\u015fir. Toprak \u00e7e\u015fitleri i\u00e7inde kumlu – t\u0131nl\u0131 topraklar\u0131 tercih etmektedir. Zira\u00a0 kumlu – t\u0131nl\u0131 topraklarda homojen \u00e7\u0131k\u0131\u015f sa\u011flanmakta, rutubeti muhafaza etti\u011fi i\u00e7in bitki iyi\u00a0 geli\u015febilmektedir.

A\u015f\u0131r\u0131 killi topraklarda(a\u011f\u0131r topraklar) bitki k\u00f6k geli\u015fmesinde s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u00a0 meydana gelmekte, di\u011fer taraftan da kaymak tabakas\u0131 olu\u015fmas\u0131ndan dolay\u0131 bitkinin \u00e7imlenmesini \u00f6nler.

Kumlu topraklar suyu tutmaz, \u00e7abucak a\u015fa\u011f\u0131lara ge\u00e7irir, bu nedenle\u00a0 bitkinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli rutubetin tutulmas\u0131 zordur. Di\u011fer taraftan kumlu\u00a0 topraklarda, kuvvetli r\u00fczgarlara ve ya\u011f\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 bitkilerin ayakta durmas\u0131 zorla\u015f\u0131r. TOPRAK ANAL\u0130Z\u0130<\/a><\/p>\n\n\n\n

Olumsuz  toprak \u015fartlar\u0131 bitkilerin hastalanmas\u0131na, bodur kalmas\u0131na, yapraklar\u0131n daral\u0131p ye\u015fil rengini  kaybolmas\u0131na, dallanman\u0131n olmamas\u0131na ve netice olarak verimin d\u00fc\u015fmesine neden olur.  \u00d6zetlemek gerekirse, ha\u015fha\u015f orta a\u011f\u0131r, al\u00fcviyal, taban topraklar\u0131nda en iyi \u015fekilde  yeti\u015ftirilebilir.<\/p>\n\n\n\n

3-M\u00fcnavebe<\/h2>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f topra\u011f\u0131 yormaz, yar\u0131 nadas yerine ge\u00e7er. Tarlay\u0131 erken terk etti\u011fi i\u00e7in yerine  hububat ekilebilir. Ha\u015fha\u015f \u00e7apa bitkisi oldu\u011fu i\u00e7in kendinden sonras\u0131na yabanc\u0131 otlardan  ar\u0131nm\u0131\u015f, temiz bir tarla b\u0131rak\u0131r.

Bol sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00fcr\u00fcn almak i\u00e7in ha\u015fha\u015f\u0131 di\u011fer \u00fcr\u00fcnlerle  m\u00fcnavebeye sokmak gerekmektedir. M\u00fcnavebe ile ha\u015fha\u015f\u0131n kaps\u00fcl ve tohum veriminin  d\u00fc\u015fmesine neden olan hastal\u0131k ve zararl\u0131lardan korunmas\u0131, topraktan tek tarafl\u0131 besin t\u00fcketimi  \u00f6nlenmesi, kendinden sonra gelen \u00fcr\u00fcne temiz ve iyi bir toprak b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve tarlaya tohum  d\u00f6k\u00fclmesinden dolay\u0131 ertesi y\u0131lda meydana gelebilecek \u00e7e\u015fit kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi sa\u011flan\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

Sulama imkan\u0131 olmayan b\u00f6lgelerde genelde nadasa ha\u015fha\u015f ekilmekte, ha\u015fha\u015ftan sonra  da tah\u0131llardan birisi ekilmektedir. <\/p>\n\n\n\n

4-G\u00fcbreleme<\/h2>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f\u0131n k\u0131\u015fa daha sa\u011flam ve dayan\u0131kl\u0131 girmesi, ilkbaharda h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fme  g\u00f6stermesi, netice olarak da bol ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00fcr\u00fcn al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in zaman\u0131nda ve yeterli  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Dekardan 150 kg tohum al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda topraktan 10.4 kg azot, 5,3 kg fosfor ve 9,3  kg potasyum kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Topraktan kald\u0131r\u0131lan bu besin maddelerinin topra\u011f\u0131n  muhtevas\u0131 da dikkate al\u0131narak tabii ve suni g\u00fcbrelerle verilmesi gerekmektedir.

Ha\u015fha\u015f \u00e7iftlik g\u00fcbresinden \u00e7ok ho\u015flanan bir bitkidir. \u00c7iftlik g\u00fcbresi bitkilere besin  sa\u011flamakla birlikte as\u0131l olarak topra\u011f\u0131n su tutma kapasitesini ve karakterini d\u00fczeltici etkisi  vard\u0131r.

Bu a\u00e7\u0131klama \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ha\u015fha\u015f ekilecek tarlaya dekar ba\u015f\u0131na 2 – 2,5 ton hesab\u0131yla yanm\u0131\u015f \u00e7iftlik g\u00fcbresi vermek yeterli fayday\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Yanmam\u0131\u015f \u00e7iftlik g\u00fcbresi danaburnu ve bozkurt gibi toprak zararl\u0131lar\u0131n\u0131n rahat \u00e7o\u011falmalar\u0131na, di\u011fer bitkilerde oldu\u011fu gibi ha\u015fha\u015fa da  \u00f6zellikle gen\u00e7 devrede zarar vermelerine yol a\u00e7ar.\u00c7iftlik g\u00fcbresinin verilme zaman\u0131 toprak  haz\u0131rlamak i\u00e7in yap\u0131lan ilk s\u00fcr\u00fcm d\u00f6nemidir. \u0130lk s\u00fcr\u00fcmde \u00e7iftlik g\u00fcbresi tarla y\u00fczeyinde  homojen olarak yay\u0131l\u0131p derin i\u015flemeyle topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.  

Di\u011fer \u00f6nemli bir husus ha\u015fha\u015f\u0131n ihtiyac\u0131 olan bitki besin maddelerinin kimyevi  g\u00fcbrelerle topra\u011fa verilmesidir. Ha\u015fha\u015fta genel olarak topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131 ve besin maddesi  muhtevas\u0131na ba\u011fl\u0131 olmakla birlikte iyi bir geli\u015fme ve verim i\u00e7in ortalama dekara 3 kg saf  fosfor ve 8 – 10 kg saf azot yeterli olmakla birlikte kullan\u0131lacak g\u00fcbre ve g\u00fcbre miktar\u0131n\u0131n  toprak analizine g\u00f6re hesaplanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck yarar vard\u0131r. Verilecek saf azotun yar\u0131s\u0131 ekim  \u00f6ncesi, yar\u0131s\u0131 birinci \u00e7apa \u00f6ncesi verilmelidir. T\u00fcrkiye topraklar\u0131 potasyum bak\u0131m\u0131ndan  zengin oldu\u011fu i\u00e7in bu y\u00f6nl\u00fc bir g\u00fcbrelemeye gerek duyulmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

5-Tarla Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131<\/h2>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f tohumlar\u0131 \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Bin tanesinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ancak 0.5 gr gelmektedir.  Tohumlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ekim yap\u0131lacak tarlan\u0131n \u00f6zenle haz\u0131rlanmas\u0131 gerekmektedir. Her \u015feyden \u00f6nce tohumlar\u0131n \u00e7imlenebilmesi i\u00e7in toprak neminin yeterli  olmas\u0131 gerekir. Di\u011fer taraftan ha\u015fha\u015f kaz\u0131k k\u00f6kl\u00fc bir bitki oldu\u011fu i\u00e7in derin s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f tarlay\u0131 sever. Bu \u015fartlar\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralanan i\u015flemler yap\u0131l\u0131r. 

-Tarladan \u00fcr\u00fcn kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ise \u00e7iftlik g\u00fcbresi verilerek derin bir s\u00fcr\u00fcm yap\u0131l\u0131r, an\u0131z ve  g\u00fcbre topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bu i\u015flem \u00fcr\u00fcn kald\u0131r\u0131l\u0131r kald\u0131r\u0131lmaz yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. 

-Tarla nadas ise, sonbaharda \u00e7iftlik g\u00fcbresi verilip derince s\u00fcr\u00fclmelidir.

-Eyl\u00fcl sonu, Ekim ba\u015f\u0131nda fosforlu g\u00fcbrenin tamam\u0131 ve azotlu g\u00fcbrenin yar\u0131s\u0131 sa\u00e7\u0131larak tarla tekrar i\u015flenir. Toprak i\u015flemede kazaya\u011f\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Yeterli rutubet yoksa ve  imkan da varsa, sulama yap\u0131larak toprak tava getirilmelidir. <\/mark>

Toprak i\u015fleme i\u015flerinde topra\u011f\u0131n un ufak edilmemesi, furda yap\u0131s\u0131n\u0131n korunmas\u0131 di\u011fer  bitkilerde oldu\u011fu gibi ha\u015fha\u015f ekiminde de \u00f6nem arz etmektedir. Topra\u011f\u0131n hafif kesekli kalmas\u0131, ya\u011f\u0131\u015f sonunda kaymaklanmay\u0131 \u00f6nledi\u011fi gibi k\u0131\u015fl\u0131k ha\u015fha\u015flarda bitkiyi so\u011fu\u011fa kar\u015f\u0131 da korur. 

Yazl\u0131k ekimlerde ise ilkbaharda ilk f\u0131rsatta g\u00fcbreleri vererek tarlay\u0131 derince s\u00fcrmek ve  bu \u015fekilde ekime haz\u0131rlamak yeterli olmaktad\u0131r. 
<\/p>\n\n\n\n

6-Tohumluk<\/h2>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f tohumlar\u0131 3 y\u0131l boyunca \u00e7imlenme kabiliyetini muhafaza etmekte, takip eden  y\u0131llarda bu \u00f6zelli\u011fini tedricen kaybetmektedir. Bu nedenle kullan\u0131lan tohumlu\u011fun taze olmas\u0131 istenir. Di\u011fer taraftan tohumlu\u011fun tek renk yani kar\u0131\u015fmam\u0131\u015f, do\u011fal renk ve kokusunda olmas\u0131 gereklidir. Ha\u015fha\u015fta en \u00f6nemli ve en yayg\u0131n olan hastal\u0131klardan ha\u015fha\u015f mildiy\u00f6s\u00fc ve ha\u015fha\u015f k\u00f6k bo\u011faz\u0131 yan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 tohumla yay\u0131lmaktad\u0131r. Bunu \u00f6nlemek i\u00e7in hastal\u0131kl\u0131 tarladan tohum  almamaya dikkat edilmeli ve ila\u00e7lanm\u0131\u015f sertifikal\u0131 tohumluklar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

Toprak Mahsulleri ofisi b\u00fcnyesinde tohumluk \u00fcretim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmakta olup G\u0131da, Tar\u0131m ve  Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetiminde \u00fcretilen tohumluklar, Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan  sertifikaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcteakip Kurumumuzca temizlenip, ila\u00e7lan\u0131p, paketlendikten sonra  \u00fcreticilere da\u011f\u0131t\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

7-Ekim<\/h2>\n\n\n\n

\u00dclkemizde ha\u015fha\u015f ekimi genelde elle serpme \u015feklinde yap\u0131lmakta olup mibzerle ekim  son zamanlarda yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca Toprak Mahsulleri Ofisi ekimde kullan\u0131lmak \u00fczere mibzer  geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Makinal\u0131 ekimde \u00e7\u0131k\u0131\u015flar \u00fcniform tekd\u00fcze olmakta,  \u00f6zellikle \u00e7apalama ve ila\u00e7lamada b\u00fcy\u00fck oranda i\u015f\u00e7i tasarrufu sa\u011flanmaktad\u0131r.

Elle ekimde tohum yaln\u0131z, bazen de yar\u0131 yar\u0131ya ince kumla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p serpilir. Serpme  dekara verilen tohum 1 – 2.5 kg aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Makinal\u0131 tar\u0131ma ge\u00e7ilmesi halinde  tohumdan yap\u0131lacak tasarruf g\u00f6z ard\u0131 edilemez.  

\u0130ster serpme, ister s\u0131raya olsun tohumlar\u0131n \u00fczerin 2 cm toprak tabakas\u0131yla \u00f6rt\u00fclmelidir.  Serpme ekimde toprak y\u00fczeyine tohum at\u0131ld\u0131ktan sonra tapan (tahta s\u00fcrg\u00fc) , \u00e7al\u0131 s\u00fcrg\u00fc,  diskaro veya t\u0131rm\u0131k ge\u00e7irilir. Makinal\u0131 ekimde b\u00f6yle bir i\u015fleme gerek yoktur.

\u00d6zellikle s\u0131raya ekimde dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir konu vard\u0131r ki o da ekim  y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Daha \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmlerde a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi ha\u015fha\u015f bitkisi g\u00fc\u00e7l\u00fc r\u00fczgarlardan zarar  g\u00f6r\u00fcr. Bu \u00f6zelli\u011fi dikkate alan yerlerde r\u00fczgar y\u00f6n\u00fcnde ekim yapmak faydal\u0131d\u0131r.

Ha\u015fha\u015f \u00fclkemizde genel olarak g\u00fczl\u00fck ekilmekle birlikte, k\u0131\u015ftan zarar g\u00f6r\u00fclmesi  halinde ya da k\u0131\u015f\u0131n \u00e7ok sert ge\u00e7ti\u011fi y\u00f6relerde yazl\u0131k olarak da ekilebilmektedir. G\u00fczl\u00fck ekim  zaman\u0131, y\u00f6relere g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermekle birlikte ekimin ilk haftas\u0131d\u0131r. Yazl\u0131k ekim zaman\u0131 ise Mart sonu Nisan ba\u015f\u0131d\u0131r. Ha\u015fha\u015f konusunda yaz\u0131lm\u0131\u015f baz\u0131 kitaplarda k\u0131\u015fl\u0131k ekimden  (Ocak-\u015eubat) bahsedilmekle birlikte, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ekili\u015f alanlar\u0131nda bunun pratik bir de\u011feri  bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

8-Bak\u0131m \u0130\u015fleri<\/h2>\n\n\n\n

8.1-Sulama<\/h3>\n\n\n\n

Tohumlar \u00e7imlenebilmek i\u00e7in tohum yata\u011f\u0131nda yeterli rutubeti bulmal\u0131d\u0131r. Bitkilerin  dayan\u0131m seviyesinde k\u0131\u015fa girebilmesi i\u00e7in zaman\u0131nda \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi gereklidir. Bunun  i\u00e7in ekimde tarlan\u0131n tav\u0131nda olmas\u0131 ya da ekim sonras\u0131 yeterli suyun topra\u011fa verilmesi  gerekmektedir. Ekim \u00f6ncesi topra\u011f\u0131 tava getirmek i\u00e7in baz\u0131 y\u00f6relerimizde tarla sulanmakta,  ekim bunun \u00fczerine yap\u0131lmaktad\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

\u00c7al\u0131\u015fmalarda, ha\u015fha\u015f\u0131n su t\u00fcketimi g\u00fczl\u00fcklerde 752 mm, yazl\u0131klarda 425 mm olarak  bulunmu\u015ftur. G\u00fczl\u00fck ha\u015fha\u015fta, tomurcuklanma d\u00f6neminde bir defa sulama (111 mm), yazl\u0131k  ha\u015fha\u015fta ise; tomurcuklanmada bir, \u00e7i\u00e7eklenme zaman\u0131nda bir olmak \u00fczere (her defas\u0131nda 75- 80 mm) iki defa sulama yeterli olmaktad\u0131r. Bu \u015fekilde yap\u0131lan sulamayla gerek tohum ve  gerekse kabuk veriminde \u00f6nemli art\u0131\u015f sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Netice olarak imkan dahilinde ise,  \u00f6zellikle ilkbahar devresinin kurak ge\u00e7ti\u011fi y\u0131llarda ha\u015fha\u015f\u0131n sulanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

8.2-\u00c7apalama<\/h3>\n\n\n\n

K\u0131\u015ftan \u00e7\u0131k\u0131\u015fta ha\u015fha\u015f bitkileri 7 – 10 yaprakl\u0131 olunca seyreltme ve ilk \u00e7apa yap\u0131l\u0131r.  Ekim makine ile yap\u0131lm\u0131\u015fsa 50 cm s\u0131ra aras\u0131 i\u00e7in s\u0131ra \u00fczerinde her 20 cm\u2019de bir bitki b\u0131rak\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Serpme ekilen tarlalarda ise 30 cm ara ile bitki b\u0131rakmak yeterlidir. Serpme ekimde  \u00f6zellikle birinci \u00e7apa zor olmakta, fazla i\u015f\u00e7i istemektedir. S\u0131raya ekimde ise s\u0131ra aralar\u0131nda  sadece ot al\u0131n\u0131p s\u0131ra \u00fczerlerinde ha\u015fha\u015f seyreltmesi yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu da dekarda \u00e7apac\u0131 say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan en az \u00fc\u00e7te bir tasarruf sa\u011flamaktad\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131 ha\u015fha\u015f eken k\u00f6ylerimizde, \u00e7apac\u0131dan tasarruf etmek i\u00e7in \u00e7apa \u00f6ncesi tarlada  \u00e7apraz y\u00f6nde t\u0131rm\u0131k ge\u00e7irilmekte \u00f6zellikle \u00e7ok s\u0131k \u00e7\u0131k\u0131\u015f olan tarlalarda ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7  al\u0131nmaktad\u0131r.  Seyreltme ve birinci \u00e7apadan 15-20 g\u00fcn sonra ikinci \u00e7apa ve bo\u011faz doldurma i\u015flemi  yap\u0131l\u0131r. Ha\u015fha\u015f bitkisi kaz\u0131k k\u00f6k olmakla birlikte yan k\u00f6kleri iyi geli\u015fmedi\u011finden ve toprak  \u00fcst\u00fc k\u0131sm\u0131 da b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in, \u00f6zellikle ya\u011fmurla birlikte gelen sert r\u00fczgarlara  dayanamay\u0131p devrilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu sebeple bo\u011faz doldurma \u00f6nemli bir \u00f6nlem olarak ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130kinci \u00e7apadan sonra ha\u015fha\u015f \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fme g\u00f6sterir ve bitkiler topra\u011f\u0131 g\u00f6lgeler,  yabanc\u0131 otlar\u0131n geli\u015fmesine imk\u00e2n vermez. Netice olarak ha\u015fha\u015fta \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7apa yapmaya  gerek kalmaz.  <\/p>\n\n\n\n

9-Hasat<\/h2>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f kaps\u00fclleri kurudu\u011fu zaman zarlar \u00fczerinde dizilen tohumlar kaps\u00fcl dibine  d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Olgunla\u015fan kaps\u00fcller elle salland\u0131\u011f\u0131 zaman ses verir. Bir bitki \u00fczerindeki, ya da bir  tarladaki t\u00fcm kaps\u00fcller ayn\u0131 zamanda olgunla\u015fmaz. En son olu\u015fan kaps\u00fcller en son  olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan hasada karar vermek i\u00e7in en alt kaps\u00fcllere bakmak gerekir. Kaps\u00fcllerin a\u00e7\u0131k  ve kapal\u0131 olu\u015fu bir \u00e7e\u015fit \u00f6zelli\u011fi olmakla birlikte, olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131 halde hasat edilmeyen ve  g\u00fcne\u015fe maruz kalan, di\u011fer bir ifadeyle a\u015f\u0131r\u0131 derecede kuruyan kaps\u00fcllerde de a\u00e7\u0131lma  g\u00f6r\u00fclebilir. Bu hasatta tohum d\u00f6k\u00fclmesine ve kayba neden oldu\u011fundan hasat zaman\u0131n\u0131n  geciktirilmemesi gerekir. <\/p>\n\n\n\n

Hasatta kaps\u00fcller sapa birle\u015fme noktas\u0131ndan k\u0131r\u0131larak toplan\u0131r. Toplanan kaps\u00fcller  kaps\u00fcl k\u0131rma makinesinden ge\u00e7irilirerek veya tahta toka\u00e7larla k\u0131r\u0131larak kaps\u00fcl ile tohum  ayr\u0131l\u0131r. Hasat s\u0131ras\u0131nda kaps\u00fcller \u00e7izilip \u00e7izilmedi\u011fi belli olacak b\u00fcy\u00fckl\u00fckte k\u0131r\u0131lmal\u0131,  tozlanmaya meydan verilmemelidir.<\/p>\n\n\n\n

\"Ha\u015fha\u015f<\/figure>\n\n\n\n

10-Ha\u015fha\u015f \u00dcretiminde S\u0131k Sorulan Sorular<\/h2>\n\n\n\n

1 Ha\u015fha\u015f ekim izni nas\u0131l al\u0131n\u0131r<\/h3>\n\n\n\n

Ha\u015fha\u015f ekimi, izin verilen b\u00f6lgelerde TMO\u2019nun de\u011ferlendirmesi ve \u00fcreticiye verilen izin belgesi kapsam\u0131nda yap\u0131l\u0131r.Son Ba\u015fvuru Tarihi:<\/strong> 2026-2027 d\u00f6nemi i\u00e7in ha\u015fha\u015f ekimi yapmak isteyen \u00fcreticilerin, Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 il\/il\u00e7e te\u015fkilatlar\u0131ndan \u00c7ift\u00e7i Kay\u0131t Sistemi (\u00c7KS)<\/strong> belgelerini alarak TMO H\u00dcBAS Ba\u015fvuru Ekran\u0131<\/a> \u00fczerinden en ge\u00e7 30 Ekim 2026<\/strong> tarihine kadar ba\u015fvurular\u0131n\u0131 tamamlamalar\u0131 gerekmektedir. Bu tarihten sonra sistem yeni ba\u015fvuru kabul etmeyecektir.<\/p>\n\n\n\n

2 Kimlere ha\u015fha\u015f ekim izni verilmez<\/h3>\n\n\n\n
    \n
  • Yasal s\u00fcre i\u00e7inde ba\u015fvurmamak.<\/li>\n\n\n\n
  • Yanl\u0131\u015f beyanda bulunmak.<\/li>\n\n\n\n
  • Ba\u015fvuru dilek\u00e7esinde \u00fcretici ve muhtar imzalar\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131.<\/li>\n\n\n\n
  • Kontrol imk\u00e2n\u0131 olmayan yerlerde ekim yapmak istemek.<\/li>\n\n\n\n
  • 18 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olmak.<\/li>\n\n\n\n
  • Ekimden sebepsiz yere vazge\u00e7mek.<\/li>\n\n\n\n
  • Belgede belirtilen ilgili kanun h\u00fck\u00fcmleri kapsam\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahk\u00fbmiyeti bulunmak.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    3 \u00dcretici ba\u015f\u0131na ekim izni ka\u00e7 dekard\u0131r<\/h3>\n\n\n\n

    \u00dcretici a\u00e7\u0131s\u0131ndan ge\u00e7erli alan, kendisine verilen izin belgesinde belirtilen aland\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    4 Hangi durumlar ka\u00e7ak ekim say\u0131l\u0131r<\/h3>\n\n\n\n
      \n
    • \u0130zin belgesi almadan ekim yapmak.<\/li>\n\n\n\n
    • \u0130zin belgesinde kay\u0131tl\u0131 alandan daha geni\u015f bir alanda ekim yapmak.<\/li>\n\n\n\n
    • \u0130zin belgesinde kay\u0131tl\u0131 tarlan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir tarlaya ekim yapmak.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      5 Ha\u015fha\u015fta m\u00fcnavebe neden uygulan\u0131r<\/h3>\n\n\n\n

      M\u00fcnavebe, di\u011fer ad\u0131yla ekim n\u00f6beti, ayn\u0131 arazide farkl\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin belirli bir d\u00fczen i\u00e7inde yeti\u015ftirilmesidir.<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • Toprak yorgunlu\u011funu ve tek y\u00f6nl\u00fc besin t\u00fcketimini azaltmak.<\/li>\n\n\n\n
      • Sonraki \u00fcr\u00fcne daha temiz ve uygun bir tarla b\u0131rakmak.<\/li>\n\n\n\n
      • Hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131n etkisini azaltmak.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        6 Hangi il ve il\u00e7elerde ha\u015fha\u015f ekimine izin veriliyor<\/h3>\n\n\n\n

        2026-2027 tar\u0131m d\u00f6nemi<\/strong> ha\u015fha\u015f ekim ba\u015fvurular\u0131nda da ge\u00e7erli olan, yasal olarak ha\u015fha\u015f ekimine izin verilen il ve il\u00e7elerin listesi \u015fu \u015fekildedir.<\/p>\n\n\n\n

        Editoryal d\u00fczenleme tarihi: 11 Ekim 2026.<\/mark><\/strong> Bu tarih, kaynak belgelerin yay\u0131n tarihini veya t\u00fcm bilgilerin g\u00fcncel olarak do\u011fruland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmez.\u0130zin verilen il ve il\u00e7eler i\u00e7in T.C.Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 sitesini kontrol ediniz.<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \u0130l<\/strong><\/td>\u0130l\u00e7eler<\/strong><\/td><\/tr>
        Bal\u0131kesir<\/strong><\/td>Balya, Bigadi\u00e7, Dursunbey, \u0130vrindi, Kepsut, Sava\u015ftepe, S\u0131nd\u0131rg\u0131<\/td><\/tr>
        Eski\u015fehir<\/strong><\/td>Alpu, Beylikova, \u00c7ifteler, G\u00fcny\u00fcz\u00fc, Han, Mahmudiye, Mihal\u0131\u00e7\u00e7\u0131k, Seyitgazi, Sivrihisar<\/td><\/tr>
        Konya<\/strong><\/td>Ah\u0131rl\u0131, Ak\u00f6ren, Ak\u015fehir, Bey\u015fehir, Derbent, Do\u011fanhisar, H\u00fcy\u00fck, Ilg\u0131n, Kad\u0131nhan\u0131, Seydi\u015fehir, Tuzluk\u00e7u, Yal\u0131h\u00fcy\u00fck, Yunak<\/td><\/tr>
        Manisa<\/strong><\/td>\u015eehzadeler, Yunusemre, Demirci, G\u00f6rdes, K\u00f6pr\u00fcba\u015f\u0131, Kula, Sar\u0131g\u00f6l, Selendi<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

        7 \u00c7ift\u00e7i Kay\u0131t Sistemi neden kullan\u0131l\u0131yor<\/h3>\n\n\n\n

        \u00c7ift\u00e7i Kay\u0131t Sistemi (\u00c7KS), \u00fcretici ve arazi bilgilerinin kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ha\u015fha\u015f\u0131n bu sisteme d\u00e2hil edilmesi; arazi \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, kontrol ve \u00fcretici sorumlulu\u011funun belirlenmesiyle ili\u015fkilendirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

        \u00c7KS kayd\u0131 ile ha\u015fha\u015f ekim izni ayr\u0131 i\u015flemlerdir. \u00c7KS\u2019ye kay\u0131tl\u0131 olmak, tek ba\u015f\u0131na ha\u015fha\u015f ekim izni bulundu\u011fu anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n\n\n\n

        Veraset, intikal veya arazi kullan\u0131m belgelerinde sorun bulunan \u00fcreticiler, \u00c7KS kay\u0131tlar\u0131n\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ilgili kay\u0131t biriminden \u00f6\u011frenmelidir. Bakanl\u0131\u011f\u0131n 2026 tarihli duyurular\u0131, taahh\u00fctnameye konu araziler i\u00e7in \u00c7KS kay\u0131t uygulamas\u0131n\u0131n bulundu\u011funu g\u00f6stermektedir. Ancak taahh\u00fctnameyle \u00c7KS kayd\u0131 yap\u0131labilmesi, tek ba\u015f\u0131na ha\u015fha\u015f ekim izni verildi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Ekim izninin ayr\u0131ca TMO taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n

        Genel \u00c7KS ba\u015fvuru s\u00fcresi ile ha\u015fha\u015f ekim izni ba\u015fvuru s\u00fcresi de birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Birinin son tarihi, di\u011fer i\u015flem i\u00e7in ge\u00e7erli kabul edilmemelidir.<\/p>\n\n\n\n