Tarım Arazilerinde Modern ve Geleneksel Sulama Yöntemleri Rehberi
Kaynaklarda sulama yöntemi, suyun toprağa uygulanış biçimi olarak tanımlanmakta ve temel olarak yüzey sulama yöntemleri ile basınçlı sulama yöntemleri olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır.
1.Yüzey Sulama yöntemi
Su, kaynaktan tarlaya kanallar veya alçak basınçlı borularla iletilir. Temel özellikleri ve çeşitleri şunlardır:
Tava Sulama: Tarlanın etrafı seddelerle çevrilmiş düz parsellere (tavalara) ayrıldığı ve suyun bu alanda göllendirildiği yöntemdir.Özellikle sık ekilen bitkiler, meyve bahçeleri ve bağlar için uygundur.
Uzun Tava (Border) Sulama: Tarlanın paralel seddelerle eğimli şeritlere bölündüğü yöntemdir.Hububat, çayır otları ve baklagillerde tercih edilir.
Karık ve Çizi Yöntemi: Suyun, bitki sıraları arasına açılan küçük kanallar (karıklar) aracılığıyla iletilmesidir.. Mısır, ayçiçeği, pamuk gibi sıraya ekilen bitkilerde yaygın olarak kullanılır.
Paralel (Kontur) Hendek Sulama: %0.5-15 eğimli arazilerde, suyun hendekler aracılığıyla dağıtıldığı bir yöntemdir.
Sızdırma Sulama: Araziye açılan derin hendeklere su doldurularak, suyun toprak profilinde kılcal yükselmeyle bitki kök bölgesine ulaşmasının sağlandığı yöntemdir.
Su Yayma: Yağıştan oluşan yüzeysel akışın kontrollü bir şekilde araziye yayılması esasına dayanır.
2. Basınçlı Sulama Yöntemleri
Su, kapalı borular içerisinde belirli bir basınç altında tarlaya getirilir ve özel aygıtlarla toprağa uygulanır.
Yağmurlama Sulama: Suyun atmosferden damlacıklar halinde püskürtülerek doğal yağış formunda uygulanmasıdır.
Sürekli Hareketli Sistemler: İş gücü ihtiyacını azaltan Dairesel hareketli (center-pivot), Doğrusal hareketli (linear-move) ve Makaralı-hortumlu (hose-reel) gibi modern sistemleri kapsar.
Yersel (Kısmi) Sulama Yöntemleri: Suyun doğrudan bitki kök bölgesine veya bitki yakınına verildiği, tarlanın tamamının ıslatılmadığı yöntemlerdir.
Damla Sulama: Arındırılmış su ve gübrenin, damlatıcılar aracılığıyla düşük basınçla doğrudan kök bölgesine iletilmesidir.Su tasarrufu ve verim artışı açısından en etkili yöntemlerden biridir.
Yüzeyaltı (Gömülü) Damla Sulama: Damlatıcıların toprak yüzeyinin 0.02-0.70 m altına gömüldüğü, buharlaşma kaybını minimize eden bir sistemdir.
Sisleme (Serpinti) Yöntemi: Suyun çok ince bir serpinti şeklinde verildiği, özellikle seralarda kullanılan yöntemdir.
Bubbler Sulama: Suyun çok küçük bir akışla toprak yüzeyine uygulandığı, damla sulamaya göre daha yüksek debili bir sistemdir.
Sulama sistemlerinin seçiminde toprak yapısı, topoğrafya, su kaynağı, bitki türü ve ekonomik koşullar belirleyici faktörler olarak öne çıkmaktadır.
Bu dokümanda yer alan tüm bilgi, öneri ve uygulamalar; hayvancılık ve bitkisel üretim faaliyetlerine yönelik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, farklı işletme koşulları, iklim, çevresel faktörler, hayvan sağlığı ve bitki gelişim durumu gibi değişkenlere bağlı olarak farklı sonuçlar doğurabilir.
Bu dokümanda belirtilen uygulamaların, sahadaki gerçek koşullar dikkate alınmadan doğrudan uygulanması sonucunda ortaya çıkabilecek verim kaybı, hastalık, zararlı oluşumu, ürün kaybı veya ekonomik zararlar ile ilgili herhangi bir sorumluluk kabul edilmez.
Hayvan sağlığına yönelik tüm uygulamaların yetkili bir veteriner hekim kontrolünde; bitkisel üretime yönelik gübreleme, ilaçlama ve diğer agronomik uygulamaların ise ziraat mühendisi veya ilgili uzmanların önerileri doğrultusunda planlanması ve uygulanması önemle tavsiye edilir.