Çiftlikte Solucan Gübresi Üretimi
Çiftliklerde vermikompost üretimi, hayvansal gübrelerin ve bitkisel atıkların değerlendirilmesi için etkili yöntemlerden biridir. Toprak Yorgunluğu ve Gübre Seçimi ile ilgili yazılarımızı okuyabilirsiniz.
Kullanılabilecek Organik Materyaller
Hayvansal Gübreler
- Sığır gübresi (yerli ırklar Sayfamız)
- At gübresi
- Koyun gübresi (Modern Koyunculuk)
- Tavşan gübresi
Bitkisel Atıklar
- Saman
- Mısır sapları
- Sebze-meyve atıkları
- Pazar atıkları
Ön Kompostlama Neden Gereklidir?
Taze gübre doğrudan kullanılmamalıdır.
Taze gübrede: Yüksek amonyak, Yüksek sıcaklık, Zararlı gaz oluşumu, solucan ölümlerine neden olabilir.Bu nedenle materyal:En az 2-6 hafta ön olgunlaştırılmalı, Düzenli karıştırılmalı, İç sıcaklığı takip edilmelidir. Solucan eklenmeden önce materyal sıcaklığının 30°C‘nin altına düşmesi önerilir.
Büyük Ölçekli Üretim Sistemleri
1. Windrow (Yığın) Sistemi
En yaygın yöntemdir.Önerilen ölçüler:Genişlik: 1 metre Yükseklik: 40-60 cm Uzunluk: İhtiyaca göre
Avantajları:Düşük maliyet, Kolay kurulum, Büyük kapasite Dezavantajları:Hava koşullarından etkilenir.
Hasat
Hasat zamanı geldiğinde yığının bir ucuna taze yem yerleştirilir. Solucanlar 1-2 hafta içerisinde yeni besin kaynağına göç eder. Boşalan bölümden olgun gübre alınabilir.
2. Oluk (Crib) Sistemi
Beton, tuğla veya ahşap yataklarda uygulanır.
Avantajları:Daha iyi nem kontrolü,Düzenli hasat, Daha kolay yönetim.
İşletim sırasında yeni materyal yatağın bir ucuna eklenir. Solucanlar zamanla yeni besin kaynağına doğru ilerler. Böylece diğer uçtan sürekli hasat yapılabilir.
Ticari üreticiler tarafından sıklıkla tercih edilir.
3. Flow-Through Sistemleri
Profesyonel üretim tesislerinde kullanılır.
Avantajları:Sürekli besleme, Sürekli hasat, Daha az işçilik.
Sistemin üst kısmına sürekli organik materyal eklenirken, olgunlaşan vermikompost alt bölümden alınır. Alt kısımda bulunan ızgara veya hasat mekanizması sayesinde gübre uzaklaştırılırken solucanlar ve aktif üretim bölgesi üst katmanlarda kalmaya devam eder.
Ancak ilk yatırım maliyeti yüksektir.
Çiftlik Ölçeğinde Kritik Yönetim Noktaları
Nem Yönetimi
İdeal nem:%60-80, aralığında olmalıdır.Kurak dönemlerde sulama gerekebilir.
Sıcaklık Kontrolü
İdeal çalışma sıcaklığı:15-25°C 30°C üzerindeki sıcaklıklarda stres oluşabilir. 35°C üzeri uzun süreli sıcaklıklar ciddi kayıplara neden olabilir.
Kış Dönemi Yönetimi
Soğuk bölgelerde yatakların üzeri saman, kuru ot veya benzeri yalıtım malzemeleriyle örtülebilir. Şiddetli don olaylarının görüldüğü bölgelerde üretimin kapalı alanlara alınması daha güvenlidir.
pH Kontrolü
İdeal aralık:6,5-8,0 Düzenli ölçüm yapılması önerilir.Gerekli durumlarda kontrollü şekilde tarımsal kireç kullanılabilir.
Zararlıları ;
Korunulması gereken canlılar: Fareler, Kuşlar, Köstebekler. Aşırı kuru koşullarda bazı akar türleri çoğalabilir. Nem seviyesinin dengelenmesi bu sorunun azaltılmasına yardımcı olur. Gerekirse ince tel veya ağ sistemleri kullanılmalıdır.
Vermikompostun Tarımsal Kullanımı
Tarla Bitkileri
Toprak analizine bağlı olarak dekara birkaç yüz kilogram ile 1 ton arasında uygulama yapılabilir.
En doğru miktar, toprak analizi sonuçlarına göre belirlenmelidir.
Sebze ve Meyve Üretimi
Dikim öncesinde: Sıra üzerine, Çukur içine, Damla sulama hattına yakın bölgeye uygulanabilir.
Fide Harçları
Önerilen karışım:1 kısım solucan gübresi, 3 kısım torf veya yetiştirme ortamı
Sık Karşılaşılan Problemler
| Sorun | Olası Sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| Kötü koku | Fazla nem, havasız ortam | Kuru yataklık ekleyin ve havalandırın |
| Sinek oluşumu | Atıkların açıkta kalması | Atıkları gömün |
| Solucanların kaçması | Aşırı sıcaklık veya pH sorunu | Ortam koşullarını düzeltin |
| Yavaş üretim | Az solucan veya düşük sıcaklık | Popülasyonu ve ortamı kontrol edin |
Hangi Solucan Türü Seçilmelidir?
Eisenia fetida
En yaygın tür,Ev ve çiftlik için uygun, Başlangıç seviyesine uygun
Eisenia andrei
Hızlı çoğalır, Ticari sistemlerde tercih edilir.
Lumbricus rubellus
Soğuğa daha dayanıklıdır. Açık alan sistemlerinde kullanılabilir
Perionyx excavatus
Tropikal bölgelerde yüksek performans gösterir. Soğuğa karşı hassastır
Sonuç
Solucan gübresi üretimi, organik atıkların ekonomik ve çevre dostu şekilde değerlendirilmesini sağlayan etkili bir yöntemdir. Başarılı bir vermikompost sistemi için en kritik unsurlar; doğru solucan türü seçimi, uygun nem seviyesi, dengeli besleme, yeterli havalandırma ve sıcaklık kontrolüdür.
Küçük ölçekli ev sistemlerinden ticari üretim tesislerine kadar her ölçekte uygulanabilen bu yöntem, sürdürülebilir tarım uygulamalarının önemli araçlarından biri haline gelmiştir.
Bu dokümanda yer alan tüm bilgi, öneri ve uygulamalar; hayvancılık ve bitkisel üretim faaliyetlerine yönelik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, farklı işletme koşulları, iklim, çevresel faktörler, hayvan sağlığı ve bitki gelişim durumu gibi değişkenlere bağlı olarak farklı sonuçlar doğurabilir.
Bu dokümanda belirtilen uygulamaların, sahadaki gerçek koşullar dikkate alınmadan doğrudan uygulanması sonucunda ortaya çıkabilecek verim kaybı, hastalık, zararlı oluşumu, ürün kaybı veya ekonomik zararlar ile ilgili herhangi bir sorumluluk kabul edilmez.
Hayvan sağlığına yönelik tüm uygulamaların yetkili bir veteriner hekim kontrolünde; bitkisel üretime yönelik gübreleme, ilaçlama ve diğer agronomik uygulamaların ise ziraat mühendisi veya ilgili uzmanların önerileri doğrultusunda planlanması ve uygulanması önemle tavsiye edilir.